ANTALYA (İHA) – Tarım ve Orman Bakanlığı, anavatanı Antalya'nın Akseki ilçesi olan Toros kardeleni (Galanthus elwesii) için kontrollü üretim ve ihracat modelini sürdürüyor. Geçtiğimiz yıl Bakanlık tarafından 5 yıl süreyle koruma altına alınan Toros kardeleninin doğal popülasyonlarını korumak amacıyla doğadan sökümü yasaklanırken, üretim yalnızca Bakanlık izniyle oluşturulan parsellerde gerçekleştiriliyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından belirlenen uygulamaya göre kardelen üretimi yapmak isteyen ihracatçı firmalar için özel üretim parselleri oluşturuluyor. Bu parsellerde yapılan üretim ise Bakanlık bünyesindeki ziraat mühendislerinin denetimi altında yürütülüyor.
Uygulama kapsamında üreticilere yıllık söküm ve ihracat kotası veriliyor. Üreticiler yalnızca kendi üretim parsellerinden ve belirlenen kota miktarı kadar söküm yapabiliyor. Söküm işlemleri de yine bakanlık görevlisi ziraat mühendislerinin gözetiminde gerçekleştiriliyor.
Yetkililer, uygulanan kontrollü üretim modeli sayesinde hem Toros kardeleninin doğal popülasyonlarının korunmasının hem de üreticilerin yasal ve sürdürülebilir şekilde ihracat yapabilmesinin hedeflendiğini belirtiyor.
Baharın müjdecisi olarak bilinen ve endemik türler arasında yer alan kardelenler, nergisgiller familyasına ait olup bilimsel adı "Galanthus" olarak biliniyor. Toroslar'da yetişen Galanthus elwesii türü ise Avrupa pazarlarında en çok talep gören kardelen türleri arasında yer alıyor. Süs bitkisi olarak da kullanılan kardelen soğanı; kozmetik sanayisinin yanı sıra tıp alanında bazı ilaçların üretiminde de değerlendiriliyor.
"7 milyon kardelen soğanı ihraç edilecek"
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan "Doğal Çiçek Soğanlarının 2026 Yılı İhracat Listesi Hakkında Tebliğ" kapsamında 7 milyon adet Toros kardeleni (Galanthus elwesii) soğanının üretim parsellerinden sökülerek Avrupa ülkelerine ihraç edilmesine izin verildi.
12 Aralık 2025 tarihli ve 33105 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan tebliğ, 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Tebliğe göre üretim parsellerinde yetiştirilen 7 milyon adet Galanthus elwesii (Toros kardeleni) soğanının ihracatı gerçekleştirilebilecek.
"Doğadan toplama yasak"
Bakanlık tarafından yayımlanan düzenlemeye göre doğadan toplanan birçok bitki türünün ihracatı yasaklandı. Buna göre doğadan sökülen soğan, yoğurt çiçeği, çiğdem, ters lale, zambak, müşkürüm, kara çiğdem, lale, yılan bacağı, yılan pancarı, çakmuz, yılan bıçağı, nilüfergiller, salepgiller, yılan yastığı, kum zambağı, şark sümbülü, censiyan, siklamen, kardelen, süsen, şakayık ve sarıkokulu gibi türlerin ihracatına izin verilmeyecek.
Öte yandan, bazı siklamen çeşitleri ile Toros ve Karadeniz kardeleni ile sarıkokulu türleri için kota uygulaması getirildi. Tebliğde popülasyon durumu ve münavebe esaslarına göre belirlenen yer ve türlerde söküm yapılamayacağı belirtilirken, Galanthus elwesii başta olmak üzere bazı türlerin doğadan toplanmasının yasak olduğu bildirildi.
"Akseki'de üretim parselleri oluşturuldu"
Antalya'nın Akseki ilçesinde kardelen soğanı ihracatı yapan Mehmet Oğuz, "Torosların gelinliği" olarak bilinen kardelenlerin Avrupa'da ilaç ve kozmetik sanayisinde kullanıldığını söyledi.
Firmalarının 2015 yılında Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan izin aldığını belirten Oğuz, 2016 yılından itibaren kendilerine ait tarım arazilerinde damızlık parseller oluşturmaya başladıklarını ve her yıl üretim alanlarını genişlettiklerini ifade etti.
Oğuz, "Bakanlıktan aldığımız yetkiyle Akdeniz Bölgesi'ne has endemik tür olan Toros kardeleninin üretimini kendi arazilerimizde gerçekleştiriyoruz. Üretim parsellerinden elde edilen soğanlar, belirlenen kota dahilinde Avrupa ülkelerine ihraç ediliyor" dedi.
"250 kilogram tohumla başladık"
2016 yılında Akseki'nin Çimi Mahallesi'nde üretime başladıklarını anlatan Mehmet Oğuz, Tarım ve Orman Bakanlığının kontrolünde ilk etapta 250 kilogram kardelen tohumu ektiklerini söyledi. Oğuz, "Bugüne kadar yaklaşık 2 milyon 500 bin tohumdan anaçlıktan alıp elde ettiğimiz 600 binin üzerinde büyük boy ürün elde ettik. Bu ürünlerin elek altılarını ise Bakanlığın bize vermiş olduğu yetkiyle doğaya tekrar bıraktık ve doğal üretimin devamı için ekimini gerçekleştirdik. 2016 yılından bu yana düzenli olarak ekim yapıyoruz" diye konuştu.
"Tohumdan yumru soğan elde ediyoruz"
Akseki'nin Çimi Mahallesi'ndeki arazilerinde yürüttükleri üretime dikkat çeken Oğuz, kardelenlerin hem tohumdan hem de kökten çoğaldığını belirtti. Oğuz, "2 milyon 500 bin tohumu yaklaşık 600 bin adet yumru soğandan elde ettik. Kardelenler sadece kökten yavru vermiyor. Çiçekler döküldükten sonra oluşan kozalakta 50 ile 100 arasında tohum oluşuyor. Alttaki yumrular ise büyüklüğüne göre 8 ile 20 arasında yavru veriyor. Buradaki amacımız doğanın talan edilmemesi ve türün doğada devamlılığının sağlanmasıdır" ifadelerini kullandı.
"Doğadan söküm 5 yıl yasak"
Doğada kendiliğinden yetişen Toros kardeleninin belirlenen kotanın üzerinde toplanması ve neslinin tehlike altına girmesi nedeniyle Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından geçtiğimiz yıl Akseki bölgesinde doğadan sökümün 5 yıl süreyle yasaklandığı hatırlatıldı.
Tebliğde ayrıca doğadan izinsiz ve kaçak toplama yapan kişi veya kuruluşlar hakkında 2872 sayılı Çevre Kanunu hükümleri uyarınca işlem yapılacağı belirtildi. İhracat aşamasında gerçeğe aykırı beyanda bulunanlar hakkında ise 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu ile 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında yasal işlem uygulanacağı kaydedildi.
Biyolojik çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir ihracatın sağlanması amacıyla üretim parselleri modelinin yaygınlaştırılmasının hedeflendiği bildirildi.